Musanze: Dore dosiye zifite uburemere Nsengimana asigiye Kanayoge.
Kuri uyu wa gatanu taliki ya 30/10/2026 niho biteganijwe ko mu gihugu hose, haba umuhango w’ihererekanya bubasha hagati ya Komite Nyobozi z’uturere zicuye igihe n’abanyamabanga Nsingwabikorwa b’uturere, aba akaba aribo bagiye kuyobora uturere by’agateganyo mu gihe cy’amezi agera kuri abiri.
Mu Karere ka Musanze, uyu muhango uraba witabiriwe na ba Bwana Nsengimana Claudien, Umuyobozi w’akarere, Madame Clarisse Uwanyirigira Vice mayor ushinzwe ubukungu n’iterambere na Kayiranga Theobald ushinzwe imibereho myiza y’abaturage hamwe na Kanayoge Alexis Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Akarere ka Musanze.
Bmawe mu bakurikiranira hafi ibibera mu karere ka Musanze babwiye ikinyamakuru Virunga Today ko mu bibazo Kanayoge agomba gusigara arwana nabyo icy’ingenzi ari icy’ingaruka z’inkongi ya Goico, Komite Nyobozi icyuye igihe ikaba yari ikiri mu bikorwa byo kureba uko abahoze muri Goico bakwisuganya, ariko imbogamizi zikaba zikiri zose nk’uko biheruka gutangazwa na bamwe mu baburiye ibyabo muri iri soko.
Mu bindi bibazo bakomojeho, harimo icy’ibibazo binyuranye bikomeje kuvugwa mu rwego rw’uburezi, ndetse n’icy’akajagari kakigaragara mu myubakire cyane cyane mu mujyi wa Musanze.
Ihererekanya mu bihe by’ihungabana ryatewe n’inkongi ya Goico
Ubwo manda ya Komite Nyobozi yari hafi kugera ku musozo, mu bisa no kwigerezaho, abasudizi bafashe ibikoresho byabo bidafite ubuziranenge, bajya hejuru y’isoko ryari ririmo amamiliyari y’ibicuruzwa, batangira gusudira nk’uko ngo bari basanzwe babigenza. Ariko ibya ya minsi iba myinshi igahimwa n’umwe, inkongi y’umuririo yahise yaduka, Goico n’ibyari biyirimo hafi ya byose birakongoka.
Iri hererekanya rero ribaye mu gihe hari benshi bakkomeza ko ubuyobozi bw’akarere ka Musanze bufite uruhare rutaziguye mu byabaye. Ababivuga ibi babihera ku kuba ubugenzi bw’imyubakire mu karere butarashoboye kuburizamo ibikorwa byo kubaka mu bushorishori bw’iyi nyubako, ibikorwa byagomba kubanza gusabirwa uruhushya kandi bigakorwa hakurikije amabwiriza yose y’umutekano.
Sibyo gusa, aba baongeraho ko kuba Goico yara yarakoreshejwe birenze ubushobozi bwayo, abacuruzi benshi bakanyanyagizwa mu mabaraza, kuri za escalier no muri za corridor ndetse naho inkongi yadukiye, ibikoresho byakagombye kwitabzwa mukuyizimya bikaba bitarakoraga, ibi byose byakagombye kuba byaragenzuwe n’abakozi b’akarere bifite ubugenzuzi bw’inyubako mu nshingano zabo.
Abagaya imyitwarire y’akarere muri iki kibazo bemeza kandi ko na nyuma y’inkongi nta kintu kigaragara abahuye n’akaga bafashijwemo. Umwe muri abo yibwiriye umunyamakuru wa Virunga Today ko kugeza ubu ntacyo akarere karabafashamo ahubwo ko bahora mu nama zidatanga umusaruro, ko none buri wese arimo kwirwanaho uko ashoboye.
Yagize ati:” Inama zo tuzihoramo ubudasiba, n’ejobundi twari muri stade, twabasabye ko twafungurirwa amatongo ya Goico tukareba niba ntacyacitse ku nkongi nanaubu, ahasigaye buri wese ni ukwiranaho kandi turabona bitazotworohera kuko ibiciro k’ubukode muri iriya mazu, nyuma yaho Goico, bwikubye ibinyacumi, barimo kudufatirana kubera n’abakomisiyoneri bivanze muri iki kibazo, ntacyo rwose akarere karatumarira.’‘
Ibi biravugwa kandi mu gihe abanyamakuru barimo Byiringiro Robert na Rwamugenga Evariste, mu kiganiro umuti ukwiye cyahise kuri uyu wa kane kuri Rc Musanze , baheruka gutangaza ko ubuyobozi bw’akarere bwanze kwitabira ikiganiro bari batumiwemo ngo kivuge u bibazo abahoze muri Goico bakomeje guhura nabyo harimo n’icy’ryo zamuka ry’ibiciro ku bukode, bifatwa nko gusonga abahuye n’inkongi ya Goico.
Ni ibibazo bya Goico, bizaba bitegereje Kanayoge n’ikipe ye, cyane cyane ko muri icyo gihe hazaboneka na raporo ya komisiyo yashyizweho ngo icukumbure iby’iyi nkongi, imyanzuro izavamo ikaba ariyo izatanga icyerekezo cy’ibibazo benshi bakomeje kwemeza ko bitoroshye ku bw’ibyo bakaba babona hari hakwiye gushyirwaho ibihe bidasnzwe byo kwita ku basizwe iheruheru n’inkongi ya Goico.
Hari abandi ariko babona ko icyihutirwa ari guhumuriza abahuye n’aka kaga no kubaherekeza muri iyi nzira yo kongera kubura umutwe dore ko ibiza by’inkongi bisanzwe bibaho bikarangira abantu bayitwayemo neza, bakongera kwiyubaka, urugero rutangwa akaba ari iruka ry’ikirunga cya Nyiragongo ryabaye mu mwak wa 2002, rigahindura amatongo igice kinini kandi cyari gifatiye runini uyu mujyi ariko nyuma y’imyaka itageze kuri itanu, uyu mujyi ukaba wari warongeye gusubirana isura nziza kurusha uko yari imeze mbere y’iruka.
Akajagari mu burezi: Abana n’abarimu babyutswa igicuku, ba directeurs bazamura minerval uko bishakiye no gukopeza.
Iki ni ikibazo cyafashe intera ubwo mu nkundura yo kwesa imihigo mu burezi, akarere kahisemo gutegeka programe zicucitse (coaching), ku banyeshuri hafi ya bose bo mu karere ka Musanze. Aba basabwe kujya babyuka ahagana mu ma saa kumi kuri bamwe batuye kure y’ibigo bigaho, ngo bitabire iyi gahunda itangira mu ma sakumi n’imwe za mu gitondo. Uretse kandi iyi gahunda ya mugitondo, abana bongera gusabwa kugorobereza muri iyi gahunda hakaba hari abataha ahagana mu ma saa tatu z’ijoro. Ibi ni ibintu bishobora gushyira mu kaga abana kuko nk’uko byemezwa n’abahanga mu myigishrize, bene izi gahunda zangiza mu mutwe abana, bakaba abzinukwa ibyo kwiga, byongeye kandi iri zinduka rya kare rishobora gushyira mu kaga abana harimo n’abakobwa b’abangavu.
Abarimu nabo basabwe guherekeza aba bana muri iyi gahunda, bityo basabwa kubyuka kare, no gutaha batinze, ibintu bibangamira izindi gahunda basanzwe basabwa kwitabira harimo gutegura amasomo no kwita ku muryango.
Ikindi kibazo kizavugwa muri iyi nzibacyuho ya Kanayoge mu bijyanye n’uburezi ni icy’abayobozi b’ibigo bihaye kuzamura amafranga y’ishuri binyuranije n’amabwiriza yatanzwe na Mnistere y’uburaezi. Ababikora ubu bujura babikora bitwaje ko amashuri yabo ari intangarugero mu mitsindishirize ko mu rwego rwo gukomeza iyi mpumbero, umwana woherejwe agomba kwikorezwa umutwaro akishyura amafranga atazwi na Mineduc harimo aya ya coaching twavuze ndetse n’andi adasobanutse harimo ngo ayo kwita ku iterambere ry’ikigo ibintu bitari mu nshinagno z’ababyeyi.
Iyi nkundura y’akarere karimo hari n’abatekereza ko ariyo yatumye mu karere hatahurwamo abagize uruhare mu ikopezwa ry’ibiazami bya Leta, abavuga ibi bakaba bemeza ndetse ko ueregendo shuri rwateguwe n’aka karere mu karere ka Kirehe ngo bigire kuri aka karere ibanga ryo gutsindisha, aribyo byazanye icyorezo cyo gukopeza.
Byitezwe rero ko iyi nzibacyuho izicarira ibi bibazo byose, hakanozwa ibikorwa bya coaching, hagahagarikwa burundu n’ubu bujura bw’abayobozi b’ibigo, bashobora kuzongera guca murihumye abarimo Ministere y’uburezi bagakomeza ubu bujura ibizakomeza gutuma hari abana benshi bata ishuri.
Itunganywa rya za site ntiryaciye burundu akajagari mu myubakire
Kuri ubu mu karere, mu mirenge inyuranye harimo gutunganywa site z’imiturire kandi byari byitezewe ko izi site zizaca burundu akajagari mu myubakire kari karakomeje kugaragara mu mujyi wa Musanze no mu nkengero zawo. Gusa amakuru agera kuri Virunga Today yemeza ko ibintu atari uko bimeze, ko amazu adafitiwe ibyangombwa akomeje kuzamura hirya no hino ahari hagenewe gutunganywa za site, hagakekwa uruhare rw’abahawe kuzitunganya.
Urugero ni urwa site ya Gashangiro, yo mu murenge wa Cyuve, aho haherutse kugaragazwa urutonde rw’inzu zirenga 50 z’amanegeka zubatswe muri iyi site, hatungwa agatoki abarimo Gitifu w’akagari iyi site iherereyemo.
Niba rero Kanayoge na bagenzi be badakurikiraniye hafi iki kibazo muri iyi nzibacyuho, ibintu bizarushaho kuba bibi, dore ko bisanzwe bizwi mu baturage, ko inzibacyuho ari igihe cyo guca murihumye ubuyobozi hagakorwa ibikorwa bisanzwe byarakumiriwe harimo kubaka mu kajagari.
