Imiberehomyiza

Icyumweru Gitagatifu: Mgr Visenti Harolimana yahamagariye abakristu kurushaho kwitabira gahunda y’ituro ryo gushimira Imana, hatangwa ibyifuzo ku bikwiye guhinduka mu micungire y’imitungo ya Kiliziya

Bimwe mu biranga icyumweru Gitagatifu kibanziriza umunsi Mukuru wa Pasika muri Kiliziya Gatolika, ni ihimbazwa rya Misa y’amavuta kuwa 4 Mutagatifu.

Iyi ni Misa ikomeye cyane muri Kiliziya Gatolika kubera ko ni muri iyi Misa Umwepiskopi aha umugisha amavuta akoreshwa mu masakramentu atandukanye atangwa muri Kiliziya Gatolika mu gihe cy’umwaka. Ni Misa kandi yitabirwa n’abasaserdote bose bakorera ubutumwa muri buri Diyoseze, muri icyo gihe bakaba baboneraho ni gusubira mu masezerano yabo.

Nk’uko bisanzwe bigenda muri Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri, iyi Misa yahimbarijwe kuri Paruwase Katedrale ya Ruhengeri (ari naho hari icyicaro cy’Umwepiskopi) kuri uyu wa kane taliki 02/04/2026 hari imbaga y’abakristu bari babukereye, bakaba bari bakubise buzuye Kiliziya, Kiliziya ubusanzwe yakira abagera ku bihumbi bine.

Mu bindi by’umwihariko biranga ihimbazwa ry’iyi Misa muri Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri, harimo umutambagiro w’abagize ihuriro Urugwiro baba bitwaje impano z’ubwoko bwose bagenera abapadiri, bakaba baba baturutse mu maparuwase yose agize Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri.

Ihuriro Urugwiro, ni ishyirahamwe ryiganjemo abakristu bo mu gitsina gore bibana ( abapfakazi), bakaba barihaye intego yo guherekeza abasaserdoti mu butumwa bwabo, haba mu isengesho ndetse no mu bundi bufasha bujyanye no kubabonera ibyangombwa nkenerwa mu butumwa bwabo.

Iyi niyo mpamvu bahisemo umunsi w’uwa kane mutagatifu wa buri mwaka ngo bagenere impano zinyuranye abasaserdote babo, ibikunze kwitwa ”Ituro ryo gushimira Imana.”

Mgr Visenti Harolimana yasabye abakristu kudaharira Urugwiro igikorwa cy’Ituro ryo gushimira Imana.

Asoza iki gitambo cya Misa, Mgr Visenti Harolimana yafashe akanya ko gushimira abo bose bitanze kugira ngo iki gitambo cya Misa guturwe neza, by’umwihariko ashimira ihuriro Urugwiro ku bw’ituro batanze ryo gushimira Imana, ndetse no kuba umunsi w’uwa kane Mutagatifu barawugize uwabo.

Mgr Harolimana yongeyeho ariko ko iki gikorwa cyo gutanga ituro kuri uyu munsi kitaharirwa ihuriro Urugwiro ryonyine, abivuga muri aya magambo.

Ariko ngire icyo nongeraho, uyu munsi ntitukuwubaharire, nk’ibijyanye no gutura, nk’uko mubizi, ituro muri Litujiya mu Misa ni Umukristu wese uba ufite icyo yatura Imana kugira ngo kize kujyana n’ituro rikuru hostiya na divayi.

Mgr yakomeje asobanura ibikwiye kuranga umutambagiro wagenewe gutanga ituro ryo gushimira ku munsi w’uwa Kane mutagatifu.

Yagize ati:” Uyu mutambagiro ni uguhitamo abantu bahagararira abandi, ariko ubundi ituro rya buri wese ryavuye ku mutima, rishobora no kugera ku Mana, waryohereje kuri Momo, cyangwa se warishyize mu kebo kabiteganirijwe, mu nguni aho umuntu atabona, aho Imana yonyine ireba imitima ibona.
Iryo turo rikanyura Imana. Ku buryo rero nko mu gihe cyo gutura ubutaha, umuntu azajya abona uyu mutambagiro, hari ihuriro urugwiro hari n’abandi batoranijwe, kugira ngo bakore umutambagiro w’amaturo ariko Kiliziya yose umuryango w’Imana winjiye muri iyo myumvire myiza y’ituro umuntu atura Imana mu gihe cya Misa, ituro hamwe rero na Hostiya na Divayi dutura Imana
.

Mgr yongeye kandi kugaruka ku kamaro k’ituro ryo gushimira Imana agaragaza n’ibikwiye gukosorwa mu icungwa ry’iri turo.

Yagize ati:” Kandi nk’uko mubizi ririya turo icyo rigenewe ni ugufasha Kiliziya mu butumwa bwayo harimo no kwita ku bakene, byose hari igihe bigenda byibagirana ariko ni ukuvuga icyo umukristu yigomwe akagitura Imana kigirira akamaro umuryango w’Imana muri rusange ariko kikagirira n’akamaro abo Kiliziya ibona bakwiye gutabarwa mujye mubishyira ku mutima kandi mubikore neza nk’uko musanzwe mubikora ndetse murusheho.

Muri make mu ijambo rye, Nyiricyubahiro Mgr Visenti Harolimana yahamagariye abakristu abereye Umushumba kurushaho kwitabira umurambagiro utangirwamo ituro ryo gushima Imana yongera ariko no kubizeza ko hazaba imicungire yaryo myiza hibandwa mu birimo kwita ku bakeneye kwitabwaho.

Bamwe mu bagize ihuriro Urugwiro muri Paruwase ya Bumara

Ituro ryo gushimira, umwihariko wa Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri, utavugwaho rumwe na bose.

Mu gushaka kumenya byinshi kuri iki gikorwa Mgr Harolimana yagarutseho mu ijambo rye, umunyamakuru wa Virunga Today yegereye bamwe mu bakristu basengera kuri Paruwase Katedrale ya Ruhengeri  bari bitabiriye iri himbaza bamubwira amavu n’amavuko y’iri turo rifite umwihariko wo kuba kugeza ubu  ari muri Diyoseze Gatolika gusa ribarizwa , akamaro babona rifitiye abakristu ba Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri ndetse n’ibibazo byaba biboneka kuri ubu mu micungire yaryo.

Ku bijyanye n’amavu n’amavuko yaryo umukecuru Xaverina ( wahinduriwe izina) utuye mu nkengero z’umujyi wa Musanze yabwiye umunyamakuru ko  igitekerezo cyo gushyiraho iri turo cyazanywe n’uwahoze ari umushumba wa Diyoseze Gatolika ya Ruhengeri.

Yagize ati:” igitekerezo cy’ituro ryo gushimira Imana, ituro ryahoze ryitwa ituro ridasanzwe, cyazanywe na Mgr Kizito Bahujimihigo mu myaka ya za 2002-2005 ubwo yari umushumba wa Diyoseze yacu, byari ibihe bikomeye, Diyoseze nta mikoro ifite ahagije yo kwita ku mirimo y’ivugabutumwa harimo no gutunga abasaserdote, iri turo rero ryagize akamaro kenshi cyane, kuko ibiribwa abakristu bazanaga nibyo byatungaga abapadiri urebye.”

Ku kibazo cyo kumenya uko bomeze ubu, niba koko abapadiri bagikeneye gutungwa n’ibiva mu bakristu kandi Diyoseze kuri ubu yarabashije kwiyubaka,  uyu mukecuru nawe ubarizwa mu ihuriro Urugwiro yashubije agira ati:

Sinzi niba iki kibazo ukimbajije uhereye kuri iri turo twe abagize Urugwiro twagize umuco kuko twasanze aribwo buryo bwonyine dufite bwo gufasha aba bana bacu mu muhamagaro wabo, ariko n’ubundi ituro ni ngombwa ku mukristu kuko ni bumwe mu buryo bwo kwitagatifuza, nk’abagize ihuriro Urugwiro ni igikorwa twishimira cyane tugikora muri iki cyumweru gitagatifu, ku munsi mukuru w’abihayimana’’.

Abajijwe k’ukuntu yakiriye ubusabe bwa Mgr, uyu yavuze ko  ibyo gutanga ituro ryo  gushimira bisanzwe bimenyerewe muri Paruwase yabo ariko ku mubutumwa bwa Nyiricyubahiro Mgr yumvisemo ikintu gishya.

Yagize ati:” Buriya igikorwa cyo gutanga ituro gitunganywa na Padiri Mukuru kandi urebye buri cyumweru haba hateguwe abagomba gukora umutambagiro; buriya ubwo Mgr yabyifuje, kuri uyu munsi hazashyirwaho uburyo bunoze bwatuma n’abandi babyifuza bashobora gukora uyu mutambagiro, gusa icyo nabonyemo gishya mu ijambo rya Mgr nuko yijeje abakristu ko ibyabonetse muri iri turo bizajya bicungwa neza bigafasha mu mirimo ya gitumwa harimo no kwita ku bakeneye ubufasha. Turizera ko bizakorwa neza, kuko nkuko  Musenyeri yabyivugiye, hari igihe byagiye byibagirana, amakuru amwe atugeraho nuko kwita ku bakene byasubiye inyuma hano iwacu.’’

Umunyamakuru wa Virunga Today yaganiriye n’undi mukristu umaze igihe gito asengera kuri Paruwase Katedrale ya Ruhengeri maze amubwira ko iby’iri turo yabibonye i Musanze gusa.

Yagize ati:”Nageze ino aha mbona hari ibintu bidasanzwe biba hano i Musanze, buri cyumweru abakristu barikora bagateranya imyaka bakagemurira paruwase, ibi iwacu ntabihaba, ino aha yenda nuko ari mu biryo, muracyagira ibigega n’imutiba’’.

Ku kibazo cyo kumenya uko yakiriye ubutumwa bwa Mgr, uyu yavuze ko imvugo  ya Mgr ari imvugo isanzwe y’abanyamadini baba bishakira amaturo kandi ko bishoboka ko hari ibitumvikana mu gikorwa cyakozwe uwo munsi.

Yagize ati: “Mbona iri turo hano barikomeraho cyane, ubanza ribinjiriza agatibutse akaba ariyo mpamvu y’iriya mvugo ya Mgr; Gusa nanone hari aho mbona nta mibare iba yatekerejweho, ni gute umukristu usanzwe utifashije w’umupfakazi aturuka  iyo muri za Gakenke , agatega bimuruhije,  kugenda no kugaruka, ngo ngaho aje mu mutambagiro yitwaje ibiro bitanu by’ibigori nabyo yabonye bimugoye ? Njye mbona niba ari icyo gikorwa cyo gufasha aba babyeyi  baba bashyize imbere, iyi nkunga yajya ikusanyirizwa mu maparuwase, ikoherezwa kuri Diyoseze aho kuvuna abakristu, cyangwa se buri paruwase ikohereza abayihagararira, banamurika mu mutambagiro amaturo yose y’ihuriro.’’

Umunyamakuru wa Virunga Today kandi yegereye umwe mu bakristu usanzwe akurikiranira hafi ibibera muri Diyoseze Gatolika amubaza icyo atekereza ku byatangajwe na Mgr Harolimana ku bijyanye n’ituro ryo gushimira.

Uyu yashubije umunyamakuru ko uwo munsi atashoboye kwitabira igitambo cya Misa, ariko ko ku bijyanye n’ituro ryo gushimira hari ibikwiye guhinduka mu mitunganyirize yaryo ukurikije ibihe tugezemo.

Yagize ati : ‘’ Hashize imyaka itari munsi ya makumyabiri abakristu bacu bahamagariiwe gutanga ituro ryo gushimira kandi ryafashishe muri  byinshi mu mirimo ya Kiliziya, gusa nanone ibintu byarahindutse, habonetse amikoro ahagije kuri Kiliziya, hari henshi kuri ubu hakurwa ubushobozi, hari inzu zinyuranye z’ubucuruzi, amashuri acungwa na Kilizya, imitungo itimukanwa,….. byinshi bihari bituma abasaserdoti bacu batakwicwa n’inzara. Simbona bikiri ngombwa rwose guhatira buri mukristu gutanga iri turo kandi nawe ntahakura, ubuzima buragenda bugorana.’’

Hakwiye kugira igihinduka mu micungire y’imitungo ya Kiliziya

Umunyamakuru yahise agira  amatsiko maze ahita abaza uyu musaza  niba hari ibibazo bisanzwe biri mu itangwa ry’iri turo, maze uyu musaza amusubiza agira ati:’’ Ibibazo byo ntibyabura, usanga abakuru b’imiryango remezo bamera nk’abari mu irushanwa maze bagahatira abakristu kwitabira iki gikorwa, ku buryo hari nk’umuturage uba yasaruye ibiro 20 by’ibishyimbo, agasabwa gukuraho 5, ntabwo ari ibintu biba byoroshye. Hanyuma n’imicungire y’ibyavuye muri iri turo nayo twamenye ko atari sawa, abakristu bakeneye kumenya niba iri turo riikoreshwa mubyo igenewe.’’

Abajijwe uko abona byagenda ngo hanozwe iki gikorwa, uyu ugeze muzabukuru yashubije muri aya magambo : ‘’ Ntawanze ko Kiliziya ihabwa inkunga yo gutunganya imirimo ya gitumwa ariko nanone iyi nkunga nitangwe n’abifite, aho gusonga umuturage utagira aho akura. Ikindi kandi Ubuyobozi bwa Diyoseze nibushyire imbere icungamutungo  ryiza ry’imitungo inyuranye bafite, dufite amakuru atari meza y’ibyakomeje kuranga iyo micungire kandi uzitondere iritavuzwe n’umuntu umwe.’’.

Ku musozo w’iki kiganiro kigufi, uyu musaza yabwiye umunyamakuru ko yizera ko ubuyobozi bwa Kiliziya buzakemura byinshi mu bibazo byakomeje kugaragara mu micungire y’imitungo ya Kiliziya nk’uko amabwiriza mashya ya RDB abisaba bityo n’abakristu bakarushaho kugirira icyizere abayobozi babo mu bijyanye na Roho.

Tubabwire ko Urwego rw’Igihugu rw’Imiyoborere (RGB) ruherutse gushyiraho amabwiriza mashya agenga imicungire y’imitungo y’imiryango ishingiye ku myemerere mu Rwanda. Aya mabwiriza agamije gukumira imicungire mibi, kurinda ko umutungo w’iyo miryango ukoreshwa mu nyungu z’abantu ku giti cyabo, no guteza imbere imiyoborere iboneye.

Tubabwire kandi ko bamwe mubakomeje gukurikiranira iby’amakimbirane yakomeje kuvugwa muri mu  Itorero Anglikani Diyoseze ya Shyira kugeza naho  ibibazo bijyanye n’ayo makimbirane  bijyanwa mu butabera,  bemeza ko hari amasomo abanyamadini bakwiye gukura muri ibyo byabaye harimo:

Ko imicungire y’umutungo igomba kuba mu mucyo: Ubutabera bwerekanye ko imicungire mibi y’umutungo ishobora kugeza ku gihano gikomeye, bityo insengero n’imisigiti zigomba kugira uburyo bunoze bwo gucunga umutungo.

Ko hakwiye kwirinda gukoresha umutungo mu nyungu bwite z’umuntu: Umutungo w’imiryango ishingiye ku myemerere ugomba gukoreshwa mu nyungu z’abayoboke n’umuryango nyarwanda, si mu nyungu z’umuntu ku giti cye.

Tubabwire nanone ko nubwo ari kuriya bimeze, muri Virunga Today hakomeje kugera amakuru aturuka hirya no hino mu Ntara y’amajyaruguru agaragaza imicungire mibi ikomeje kuranga abanyamadini, bakaba bakomeje kwigwizaho imitungo mu buryo budasobanutse, igihe nikigera, Virunga Today ikazashyira ahagaragara ibikubiye muri izo nkuru zigomba kubanza gusesengurwa k’ukuri kwazo.

https://www.virungatoday.rw/wp-content/uploads/2026/04/New_regulations_relating_to_additional_requirements_for_Faith-Based_Organizations.pdf

Amabwiriza no 01/2025 yo kuwa 06/03/2025 y’umuyobozi wa RGB , yuzuza itegeko no 72/2018, ashyira imbere ibindi bisabwa ku bijyanye n’imicungire y’umutungo, imiyoborere myiza, mu matorero akorera mu Rwanda.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *