Musanze-Cyogo-Amahano: Gitifu Itangishaka yihaye ububasha bwa Minisitiri w’ibidukikije, yambura umukecuru ubutaka bwe, amuziza intege nke ze, hibazwa niba mu kagari ka Cyogo harangwa ibikorwa by’umuganda byo kurwanya isuri
Amahano yakozwe n’uyu mugitifu yasohotse mu nkuru y’umunyamakuru Setora wandikira Karibu Media, inkuru ye yo kuwa 17/05/2026 ifite umutwe ugira uti: ‘’ Nyirakanama Vénantie yasubijwe uburenganzira ku butaka bwe kubera igitutu cy’itangazamakuru’’.Ku byita amahano si ukurengera , Gitifu Itangishaka yihaye ububasha atemererwa n’itegeko ndetse anikura mu nshingano zari ize, nk’uko tuza kubigarukaho muri iyi nkuru.
Inkuru y’umukecuru wambuwe isambu na Gitifu w’akagari, yatakira akarere ka Musanze ntikamurebe n’irihumye, Gitifu akayimusubiza bamaze kugirana amasezerano yanditse.
Inkuru ya Setora itagira ivuga impamvu y’igikorwa cya Gitifu Itangishaka Marie Chantal w’akagari ka Cyogo, gaherereye mu murenge wa Muko, Akarere ka Musanze. Yagize ati:’’ Ni uburenganzira ku butaka yari yarambuwe n’inzego z’ibanze, aho yasabwe n’ubuyobozi kuzibura ubuvumo (Grotte) buherereye aho yari atuye atarahakurwa n’ibiza kuko kutahazibura byatezaga umutekano muke mu baturage. Ayo mazi yaburaga inzira, agasendera mu ngo z’abaturage no mu myaka yabo.’’
Setora akomeza avuga ko kubera intege nke uyu mukecuru bitamushobokeye gukora ibyo yasabwe maze ubuyobozi bukuriwe na Gitifu Itangishaka buhita bufata icyemezo cyo guha buri muturage wese ubishoboye uburenganzira bwo kuza kwifatira kuri icyo gitaka kugira ngo haziburwe ubwo buvumo, bityo hirindwe ibiza bishobora kuzabatera mu mezi y’imvura.
Uyu munyamakuru yongeyeo ko nubwo ubuyobozi bwabifashe gutyo iki kibazo ko atari uko byari biteye, ko ahubwo uyu mukecuru Nyirakanama yabwambuwe ku bw’inyungu z’umukuru w’umudugudu n’abo bari basangiye kumwangaza.
Uyu mukecuru akaba yarabyibwiriye umunyamakuru muri aya magambo: ‘’ Ubutaka ni ubwa njye kandi mbufitiye n’icya ngombwa cya burundu nubwo nahakuwe n’ibiza ariko ni mu kwanjye. Niba imvura iguye ntayihamagaye igakoyora ibitaka mu musozi, ikabizana mu kwanjye, ni manu Imana iba yanyihereye kandi ubwo buvumo bavuga nta buhari niyo mpamvu nanjye amazi yahanyimuye ariko ibyo bitaka nanjye nabyikuriramo kandi nsanzwe mbyikuriramo.”
Nk’uko bikomeza bivugwa na Setora, ngo uyu mukecuru yakomeje amubwira ko ikibazo cye yakigejeje ku nzego zinyuranye harimo n’akarere ka Musanze ariko ntibagira icyo bamumarira ahitamo kwitabaza itangazamakuru.
Uyu mukecu yabibwiye umunyamakuru muri aya magambo: ‘’ Ubutaka bwanjye ubuyobozi bwabugabije abaturage bwitwaje ngo ko ntashoboye gutwara icyo gitaka bavugaga ko aricyo cyazibye ubuvumo kandi nzi neza ko ntabuvumo buba mu isambu yanjye. Narirukanse njya ku murenge ntibagira icyo bamarira ndetse no ku karere biba bityo ari nayo mpamvu nitabaje abanyamakuru.
Inkuru y’umunyamakuru Setora irangiza ivuga uko ikibazo cyaje gukemuka, ni nyuma yaho nyine nk’uko twabivuze haruguru, uyu mukecuru yitabaje ikinyamakuru Karibu Media ngo kimukorere ubuvugizi.
Setora yagize ati: Gitifu Itangishaka Marie Chantal yabajije Nyirakanama niba agiye kubikora mu gihe cy’ukwezi kumwe akaba yabirangije, Nyirakanama arabyemera maze hakorwa inyandiko mvugo y’ibyo Nyirakanama yiyemeje igira iti: “Twebwe ubuyobozi bw’Akagari ka Cyogo, tugiranye amasezerano na Nyirakanama Vénantie ko agiye gusibura ikibare kiri mu isambu ye kuko hatera ibiza abahatuye, akaba ahawe ukwezi ko kubikuraho, bikazaba byararangiye tariki ya 12/06/2026, waba utarahasibura, abaturage bakazaryikuriramo.”
Yihaye ububasha bwa Ministre ufite ubutaka mu nshingano, ananirwa gushyira mu bikorwa gahunda ya Leta.
Bamwe mu basomye iyi nkuru bahurira ku rubuga Mia babajwe n’iki gikorwa cy Gitifu ndetse ntibanashyira amakenga igisubizo cyatanzwe na Gitifu Itangishaka.
Umwe muri bo witwa Jean Pierre yagize atI:’’Ubuse yabushubijwe cg bamuteze agatego. Ayomazi bazayayobereze Ahandi bamurekere umutunguwe.Kumushinja gusiba ubuvumo?? Ubwose busibamye byaburundu byahagarika Amazi Kuza? Uriya gitifu wakagali nawe ntasobanutse uriya mukecuru azamurege.’’
Ku ruhande rwe umunyamakuru wa Virunga Today yahisemo gukora ubusesenguzi bwimbitse kuri iki kibazo maze abona ko:
- Itangishaka yihaye inshingano za Ministre ufite ubutaka mu nshingano.
Iby’uko Itangisha yambuye ubu butaka ku mugaragaro uyu mukecuru yabyivugiye ubwe ubwo yaganiraga n’umunyamakuru agira ati: ‘’Nibyo koko Nyirakanama twamwambuye ubwo burenganzira kubera ko twamubwiye gusibura ubuvumo bwari bwazibijwe n’isayo yazanwe n’isuri noneho twemerera abaturage buri wese ushoboye ko yaza akitwarira kuri icyo gitaka kugira ngo twirinde ko imvura yagwa amazi akabura aho anyura agateza ibiza mu baturage ariko niba yumva yabikora ubwe, abo baturage nk’uko ari twe twabahaye ubwo burenganzira twabahagarika noneho Nyirakanama agasubirana ubwo burenganzira.”
Byumvikane aha ko Gitifu Nyirakamana nta na kimwe azi mu bikubiye mu itegeko no 27/2021 ryo kuwa 10/06/2021 rigenga ubutaka.
Koko rero ingingo ya 70 y’iri tegeko ivuga ku gufatira ubutaka bw’agateganyo igira iti:’’ Minisitiri ashobora gufatira ubutaka bwagenewe ubuhinzi, ubworozi cyangwa amashyamba butabyazwa umusaruro mu gihe nta mpamvu yumvikana yatanzwe. Iteka rya Ministre rigena ibishingirwaho n’uburyo bwo gufatira ubutaka by’agateganyo n’imicungire y’ubutaka bwafatiriwe.
Aha niho hakwibazwa niba abakozi nk’aba bahora bahura n’ibibazo by’imicungire y’ubutaka bahabwa amahugurwa ya ngombwa kugira ngo habe hakwirindwa nk’ibi byabreye I Musanze. Igitangaje ariko nuko n’abakozi bo ku karere bakagombye kuba basobanukiwe bihagije n’iri tegeko batigeze bagira icyo bakora kuri iki kibazo cya mukecuru, ibi bikaba byafatwa nka service mbi iba yahawe umuturage.
2. Aho gusaba umukecuru kuzibura ubuvumo, Igikorwa cyo kubuzibura cyagombaga gukorwa mu muganda, ndetse hagakorwa n’imirimo yo kurwanya isuri kuri iyi misozi ya Cyogo.
Koko rero igikorwa cy’umuganda ubu cyamaze kuba kimenyabose mu gihigu nk’uburyo bwo kwishakamo ibisubizo cyane cyane hifashishwa imirimo y’amaboko, iki gikorwa kikaba gitegurwa buri wa gatandatu uhera ukwezi. Haribazwa rero icyabuze muri aka kagari, ngo Gitifu ararikire abaturage umuganda wo kuzibura ubu buvumo ariko by’umwihariko hacukurwe imirwanyasuri kuri iyi misozi isuri hora yibasira, ikamanura ibitaka mu mubande. Iyi ni gahunda igihugu cyashyize imbere urebye uburemere bw’ibiza bikomeje kwibasira uduce twinshi mu gihugu ari nako bigenda bitwambura ubutaka bwiza bwakorerwagaho ubuhinzi n’ubworozi.
Bishoboke rero ko muri Cyogo, iby’umuganda batabaikozwa n’ibyo kurwanya isuri bakaba babyumva ku maradiyo.
Amasomo yo gukura mu byabaye mu karere ka Musanze, nuko benshi mu banyarwanda bagikeneye kwigishwa ibikubiye mu mategeko meza igihugu gifite kugira ngo igihe cyose bibaye ngombwa babe barwanirira uburenganzira bwabo ariko by’umwihariko abayobozi akaba aribo bafata iya mbere kumenya no gukoresha aya mategeko, kugira ngo batazarwiyambika bagakora amahano nk’ayo Gitifu wa Cyogo yakoze, ikirenzeho agakoresha ikirango cy’igihugu mu gusinya amasezerano atemewe anyuranije n’amategeko ahutaza umuturage ashinzwe kureberera, kurengera.

Inkuru ya Setora muri Karibu Media
MUSANZE: Nyirakanama Vénantie yasubijwe uburenganzira ku butaka bwe kubera igitutu cy’itangazamakuru
